تكليفى مىكنيم آسان كه بر او گران نيايد . * ( « ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ . . . » ) * . يعنى در آنجا وسائلى براى سفر تهيه ديد ، و به سوى مشرق حركت كرد تا به صحرايى از طرف مشرق رسيد ، و ديد كه آفتاب بر قومى طلوع مىكند كه براى آنان وسيله پوششى از آن قرار نداديم . و منظور از « ستر » آن چيزى است كه آدمى با آن خود را از آفتاب مىپوشاند و پنهان مىكند ، مانند ساختمان و لباس و يا خصوص ساختمان ، يعنى مردمى بودند كه روى خاك زندگى مىكردند ، و خانه اى كه در آن پناهنده شوند ، و خود را از حرارت آفتاب پنهان كنند نداشتند . و نيز عريان بودند و لباسى هم بر تن نداشتند . و اگر لباس و بنا را به خدا نسبت داد و فرموده : « ما براى آنان وسيله پوششى از آن قرار نداديم » اشاره است به اينكه مردم مذكور هنوز به اين حد از تمدن نرسيده بودند كه بفهمند خانه و لباسى هم لازم است و هنوز علم ساختمان كردن و خيمه زدن و لباس بافتن و دوختن را نداشتند . * ( « كَذلِكَ وَقَدْ أَحَطْنا بِما لَدَيْه خُبْراً » ) * . ظاهرا كلمه « كذلك » اشاره به وضعى باشد كه در كلام ذكر كرد . و اگر چيزى را به خودش تشبيه كرده به اعتبار مغايرت ادعايى است ، كه وقتى مىخواهند مطلبى را در حق چيزى تاكيد كنند اين تشبيه را به كار مىبرند . ديگر مفسرين ، مشار اليه به « كذلك » را چيزهاى ديگرى دانسته‌اند كه از فهم بعيد است . ضمير در كلمه « لديه » به ذو القرنين برمىگردد ، و جمله * ( « وَقَدْ أَحَطْنا بِما لَدَيْه خُبْراً » ) * جمله حاليه است ، و معنايش اين است كه : او وسيله اى براى سير و سفر تهيه ديده به راه افتاد ، تا به محل طلوع آفتاب رسيد ، و در آنجا مردمى چنين و چنان يافت در حالى كه ما احاطه علمى و آگاهى از آنچه نزد او مىشد داشتيم . از عده و عده اش از آنچه جريان مىيافت خبردار بوديم . و ظاهرا احاطه علمى خدا به آنچه نزد وى صورت مىگرفت كنايه باشد از اينكه آنچه كه تصميم مىگرفت و هر راهى را كه مىرفت به هدايت خدا و امر او بود ، و در هيچ امرى اقدام نمىنمود مگر به هدايتى كه با آن مهتدى شده ، و به امرى كه به آن مامور گشته بود . هم چنان كه جمله * ( « قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ . . . » ) * كه مربوط به موقع حركتش به طرف مغرب است اشاره به اين معنا دارد . آيه شريفه * ( « وَقَدْ أَحَطْنا . . . » ) * در معناى كناييش نظير آيه « وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ